Thơ, hay Văn Xuôi, hay Thơ Văn Xuôi?

Hồ Thị Ngọc Trang

(Nhân bài tản văn anh trai tôi viết sau đây:

PLATERO AND I

Tháng 2 năm 1985 lần đầu đặt chân đến nước Anh, hôm đó tuyết đầy trời. Không như mưa, tuyết rơi nhẹ nhàng. Bông tuyết bay lặng lẽ, đậu lên cành cây, trên nóc nhà, càng lúc càng dày đặc. Lần đầu trong đời nhìn tuyết rơi đẹp như cảnh thần tiên, nhưng lòng không khỏi nao núng và buồn bã khi chợt nghĩ đến thân phận kẻ lưu đày từ đây vĩnh viễn không thấy lại quê nhà.

Một vài tuần sau, dầm mình dưới cơn mưa tuyết, đường sá lầy lội, ghé vào một tiệm sách khu Tây Bắc London gần nhà, thấy cuốn sách Platero and I của nhà văn Juan Ramón Jiménez trên kệ. Đây là cuốn sách đầu tiên mua trong ngày đầu định cư.

Platero and I không phải là tản văn mà là một tự sự có phần đầu, phần giữa, phần cuối. Nhưng là thứ văn xuôi được viết đẹp như thơ, có thể gọi là thơ văn xuôi (poème en prose).
Một cảnh đau đớn được kể lại, trong đó Platero và người thuật chuyện nhìn thấy một con ngựa cái bên lề đường đã bị chủ của nó giết vì già và mù. Cảnh xúc động ấy dẫn đến một lời hứa: Anh nói với Platero rằng anh sẽ không bao giờ bỏ nó khi già hay bệnh tật hoặc để nó nằm chết bên vệ đường. Anh hứa sẽ chôn nó gần cây thông mà cả hai vẫn thường lui tới.

Trong Platero và Tôi, một con lừa được coi là một cá thể có khả năng khiến người đàn ông đi cùng mình trở nên con người hơn.

Nhờ mối quan hệ với người bạn kỳ lạ này, người đàn ông bắt đầu nhìn cuộc sống từ một khía cạnh khác. Bắt đầu cư xử thơ trẻ hơn, luôn vui vẻ và nhìn mọi thứ theo quan điểm khác.
Thật không may, ở cuối truyện, Platero đã trúng độc phải kết liễu đời mình. Đây là một trong những bài học ý nghĩa nhất của tác phẩm này: là cách đối mặt với việc mất đi một thứ gì đó (hoặc một ai đó) quan trọng với mình. Như đã hứa, người đàn ông chôn cất người bạn của mình và tiếp tục trò chuyện với nó.

***

WHAT IS POETRY? WHO KNOWS? (Eleanor Farjeon)

What is Poetry? Who knows?
Not a rose, but the scent of the rose;
Not the sky, but the light in the sky;
Not the fly, but the gleam of the fly;
Not the sea, but the sound of the sea;
Not myself, but what makes me
See, hear, and feel something that prose
Cannot: and what it is, who knows?

(Thơ là gì? Làm sao biết?
Không phải hoa hồng, mà là hương của hoa hồng;
Không phải bầu trời, mà là ánh sáng từ bầu trời;
Không phải đom đóm, mà là ánh lập lòe của nó;
Không phải trùng dương, mà là âm thanh của trùng dương
Không phải tôi, mà là những gì khiến tôi
Thấy, nghe, và cảm nhận điều mà văn xuôi
Không làm được: và thơ là gì, làm sao biết?)

Tưởng chi, hóa ra sau khi trả lời một hồi bằng phương pháp phủ định (definition by negation) cho câu hỏi tự mình đặt ra, thi sĩ quay lại từ đầu!

Advertisement