The Hill We Climb | Ngọn Đồi Ta Leo

American poet Amanda Gorman reads a poem during the 59th Presidential Inauguration at the U.S. Capitol in Washington January 20, 2021.
Nhà thơ Amanda Gorman đọc thơ
tại Lễ Đăng Quang Tổng Thống Hoa Kỳ thứ 46 – Joe Biden (20/1/2021)

Tiếp theo phần post ngày hôm qua:
https://tranthinguyetmai.wordpress.com/2021/01/23/the-hill-we-climb-ngon-doi-chung-ta-len/
Hôm nay, Nguyệt Mai xin giới thiệu bản dịch của Ian Bùi và Thụy Mân.

***

NGỌN ĐỒI TA LEO

Khi ngày đến chúng ta tự hỏi, tìm đâu ánh sáng sau đằng đẵng đêm thâu? Mất mát nào ta đã cưu mang, biển sâu nào chúng ta phải lội. Từ bụng quái thú ta can trường bước tới, cùng bài học yên lặng không đồng nghĩa với yên lành. Trong ý hệ và trong ước lệ, công bằng chắc chi đã là công lý.

Nhưng trước khi ta kịp nhận ra, thì bình minh của mình đã đến. Bằng cách nào đó, ta đã làm được việc. Bằng cách nào đó, ta đã vượt qua và chứng kiến một cường quốc không đổ vỡ, chỉ đơn thuần chưa hoàn thiện. Chúng ta là hậu duệ một dân tộc vào thời điểm có đứa bé gái gầy gò da Đen, tổ tiên nô lệ, lớn nhờ mẹ đơn thân, dám mơ làm tổng thống tuy chỉ được mời đọc thơ tặng ngài.

Thưa vâng, dù chúng ta còn rất xa lịch lãm, và nguyên trinh thì chẳng dám lạm bàn, nhưng không có nghĩa chúng ta muốn dựng nên một đế chế vạn toàn. Ta chỉ muốn tôi luyện một liên minh có chủ đích, trước tác một chính quyền biết tôn trọng mọi văn hóa, màu da, nhân cách và nhân phận.

Ta ngước dòm, không phải để xem điều gì đang xen vào giữa chúng ta, mà những gì đang lừng lững đứng trước. Ta san lấp hố chia rẽ vì biết rước tương lai đặt lên trên và bỏ dị biệt sang một bên. Biết đặt súng xuống để nối rộng vòng tay, vì ta nào muốn hãm hại một ai, chỉ muốn được hài hòa cùng tất cả. Để thế giới, nếu không còn gì nữa, phải công nhận đây sự thật hiển nhiên: bằng nước mắt ta khôn lớn; trong đau đớn ta hy vọng; dù mỏi nhọc ta luôn cố gắng; gắn liền với nhau ta sẽ chiến thắng. Chẳng bởi ta bất khả thất trận, mà vì sẽ không chia rẽ gieo mầm.

Kinh thư nói ta nên tưởng tượng cảnh mọi người dưỡng sức nghỉ ngơi dưới giàn nho và tán sung của họ, không ai sẽ khiến ai phải lo sợ. Thời đại này, nếu ta biết ăn ở đúng theo như nhiệm chức của mình, thanh gươm sẽ không mang lại quang vinh bằng những nhịp cầu tay ta xây dựng. Đó chính là lời nguyện thề của trảng, ngọn đồi ta leo chẳng biết sợ chi bởi khi đã được làm con dân Mỹ, nào chỉ vì niềm kiêu hãnh kế thừa mà còn vì do quá khứ đẩy đưa, ta phải đào chuyện ngày xưa lên sửa. Chúng ta vừa chứng kiến một thế lực nữa muốn rẽ chia thay vì muốn sẻ chia đất nước nhà, thà phá hủy quốc gia hòng trì hoãn một tiến trình dân chủ. Suýt tí nữa bọn thú đã thành công.

Nhưng dân chủ dù đôi khi đình trệ, không bao giờ chịu vĩnh viễn thua ai. Chúng ta sẽ cậy trông vào sự thật, và niềm tin, để nhìn suốt tương lai như ta sẽ được hài bằng lịch sử. Đã đến thời của công bình cứu chuộc. Ta sợ run khi nó mới khởi đầu. Ta đã không chuẩn bị để tiếp thu những giây phút kinh hoàng chưa từng thấy. Nhưng từ trong khoảnh khắc sinh tử ấy ta đã tìm ra sức mạnh vô biên, và một trang sử mới ta đã lập nên để tặng nhau tiếng cười và hy vọng.

Và nếu như ta có lần hỏi gặng: “Làm thế nào để chống lại tai ương?” Thì giờ đây ta khẳng định kiên cường: “Tai ương đánh bại ta làm sao nổi?”

Ta sẽ không quay trở về chốn cũ mà sẽ đi đến vùng đất tương lai: một quốc gia bầm dập, vẹn hình hài; một đất nước hùng oai nhưng đức hạnh; một dân tộc tự do và dũng mãnh. Ta sẽ không để cho ai hăm dọa khiến ta phải quay đầu hoặc thoái lui, bởi vì nếu ta do dự đắn đo, thế hệ sau sẽ nghiệp duyên lãnh đủ. Lỗi của ta sẽ là cái ách của chúng. Nhưng có điều: nếu kết hợp từ bi cùng sức mạnh và lẽ phải ta đi, thì di sản chúng từ ta tiếp nối sẽ là tình yêu hoán đổi quyền bẩm sinh.

Hãy để lại một đất nước đẹp xinh hơn khi ta rời với mỗi hơi ta thở. Từ bầu ngực bằng đồng tay ta vỗ, hãy dưỡng nuôi một thế giới tổn thương để sản sanh những thế hệ của tình thương. Ta sẽ trỗi dậy từ viễn Tây núi đồi vàng óng. Sẽ trỗi dậy từ Đông Bắc gió lộng, nơi cha ông từng cách mạng khởi cơn. Từ những thành phố Trung Tây vây quanh đại hồ, từ miền Nam nắng nung ta sẽ trỗi dậy. Ta sẽ xây dựng lại, hòa hợp lại, đi tìm lại trong mọi ngõ ngách, mọi góc khuất của mảnh đất gọi là quê hương, những con người đa dạng và đẹp đẽ sẽ hiện nguyên hình đầy vết thương nhưng đẹp đẽ.

Khi ngày đến, từ bóng tối bước ra, ta hực lửa và không hề khiếp sợ. Bình minh mới nở nhờ ta trả tự do, vì ánh sáng vẫn luôn luôn còn đó. Nếu ta đủ can đảm để nhìn nó. Nếu ta đủ dũng cảm để là nó.

ianbui dịch (1.20.21)

***

Khi ngày đến, chúng ta tự hỏi, ánh sáng ở đâu trong bóng tối vô tận này?
Mất mát chúng ta mang theo
Một vùng biển chúng ta phải vượt.
Vẫy vùng trong bụng con quái vật.
Chúng ta học rằng lặng yên sẽ không cùng nghĩa với có được hòa bình,
Chuẩn mực, quan niệm về “công bằng” không phải lúc nào cũng là công lý
Và bình minh thuộc về chúng ta trước khi nó xuất hiện
Bằng cách nào đó, chúng ta làm được.
Bằng cách nào đó, sóng gió chúng ta đã vượt qua, chứng kiến một quốc gia không tan vỡ, chỉ chưa được vẹn toàn.
Chúng ta, người kế vị một đất nước với một thời mà cô gái da đen gầy gò xuất thân từ nô lệ,
được dưỡng nuôi bởi một người mẹ đơn thân
có thể ước mơ trở thành tổng thống,
một ngày kia thấy mình kể lại câu chuyện của chính mình.
Và dĩ nhiên chúng ta không bóng lộn, chẳng nguyên trinh,
nhưng cũng không đồng nghĩa chúng ta đang gắng tạo thành một khối hoàn hảo.
Mà chúng ta đang hướng về một khối chung cùng mục đích.
Để có một đất nước với cam kết chung cho tất cả các văn hóa, màu sắc, tính cách và điều kiện của con người.
Và vì vậy, chúng ta nâng tầm nhìn của mình, không phải những gì đứng giữa chúng ta, mà là những gì đứng trước chúng ta.
Khép lại khoảng cách vì chúng ta biết đặt tương lai của mình trên hết,
Trước tiên chúng ta phải gác đi sự khác biệt của mình,
Chúng ta nằm xuống để cánh tay mình có thể vươn đến nhau.
Chúng ta không hãm hại nhau và hòa hợp cho tất cả.
Hãy để trái đất này, chứ không ai khác, khẳng định điều này:
Rằng ngay cả khi chúng ta đau buồn, chúng ta đã lớn lên.
Rằng ngay cả khi chúng ta bị tổn thương, chúng ta hy vọng.
Rằng ngay cả khi chúng ta mệt mỏi, chúng ta hết lòng.
Rằng chúng ta sẽ mãi mãi gắn bó với nhau, cùng chiến thắng.
Chẳng phải vì chúng ta sẽ không bao giờ nếm mùi thất bại nữa, mà bởi lẽ chúng ta sẽ không gieo rắc rẽ chia.
Kinh thánh cho chúng ta hình dung mọi người sẽ ngồi dưới gốc nho, cây vả của mình, chẳng làm ai sợ hãi.
Nếu chúng ta sống đúng với ý nghĩa thời đại,
thì chiến thắng không nằm ở lưỡi dao,
mà nằm ở tất cả những cây cầu mà chúng ta đã xây được
Đó là lời hứa sẽ vượt qua, ngọn đồi chúng ta leo, chỉ cần chúng ta dám đánh cược
Vì trở thành người Mỹ không chỉ là niềm tự hào mà chúng ta thừa hưởng.
Mà đó là quá khứ mà chúng ta bước vào,
và chúng ta vá víu nó ra sao
Chúng ta đã thấy một quyền lực có thể làm tan vỡ đất nước này, thay vì chia sẻ nó.
Sẽ hủy diệt mảnh đất này khi nền dân chủ bị tổn thương.
Và nỗ lực này gần như đã thành công.
Nhưng khi nền dân chủ có thể bị trì trệ tạm thời,
nó không bao giờ có thể bị đánh bại vĩnh viễn.
Sự thật này, đức tin này, chúng ta tin vào,
và khi chúng ta ngóng đến tương lai, thì lịch sử vẫn dõi theo từng bước.
Đây là kỷ nguyên của cứu chuộc.
Chúng ta có niềm lo sợ buổi đầu khi đất nước khai sinh.
Chúng ta không cảm thấy mình đủ chuẩn bị để trở thành
Người thừa kế của một giờ kinh hoàng như vậy
Nhưng bên trong nó, chúng ta thấy sức mạnh cho một một chương sử mới tinh,
mang lại hy vọng và tiếng cười cho chính mình.
Cho nên, khi chúng ta từng hỏi:
làm thế nào có thể vượt qua thảm họa,
thì bây giờ chúng ta đã chắc chắn:
làm thế nào mà thảm họa có thể thắng chúng ta?
Chúng ta sẽ không lặp lại lỗi lầm của quá khứ,
mà hướng về trước mặt:
một đất nước bị tàn phá nhưng nguyên vẹn,
nhân từ nhưng táo bạo,
khốc liệt và tự do.
Chúng ta sẽ không quay lưng hay dở dang bởi những lời đe dọa
vì chúng ta biết bất động và sức ì từ chính mình sẽ là di sản cho hậu thế trong tương lai.
Những sai lầm của chúng ta trở thành gánh nặng cho cháu con
Và một điều chắc chắn.
Khi chúng ta hợp nhất lòng thương xót với sức mạnh và sức mạnh với lẽ phải,
thì tình yêu thương sẽ trở thành di sản của chúng ta,
sẽ thay đổi quyền khai sinh của con cái chúng ta.
Cho nên hãy để lại phía sau một đất nước tốt hơn đất nước mà chúng ta đã nhận.
Mỗi hơi thở từ lồng ngực thanh xuân của tôi, chúng ta sẽ nâng thế giới bị tổn thương này thành một thế giới kỳ diệu.
Chúng ta sẽ vươn lên
từ những ngọn đồi vàng ở phương Tây.
từ vùng Đông Bắc lộng gió, nơi có ông cha chúng ta với cuộc cách mạng đầu tiên.
từ những thành phố ven hồ miền Trung Tây.
và từ phương Nam rực nắng.
Chúng ta sẽ tái thiết, sẽ hòa giải, sẽ phục hồi.
Và mọi ngóc ngách được biết đến của đất nước chúng ta,
mọi ngóc ngách được gọi là đất nước của chúng ta,
những con người đa dạng và xinh đẹp, sẽ bước ra mạnh mẽ đẹp tươi.
Khi ngày đến, chúng ta bước ra khỏi ngọn lửa chẳng hãi hùng
Những quả bóng bay ta thả chúng ra khi bình minh ló dạng
Vì luôn có ánh sáng, chỉ cần chúng ta đủ dũng khí để nhận ra
Nếu chúng ta đủ dũng khí để hóa thân…

Thụy Mân chuyển ngữ

Advertisement