Lê Ký Thương – Tranh và Cóc

Nguyệt Mai đã rất thích những bức tranh ký họa của anh Lê Ký Thương cho tập thơ Mây Trong Những Giấc Mơ (nhà xb Văn Mới 2015) của nhà thơ Lữ Quỳnh. Nên khi chị Huyền Chiêu, sau khi đọc bài Luyện Văn – Luyện Tư Cách của anh, ngỏ lời mong được biết con đường nào đã dẫn anh LKT đến với hội họa, Nguyệt Mai đã đề nghị anh chia sẻ.
Sau đây là bài phỏng vấn họa sĩ Lê Ký Thương của nhà thơ Phan Vũ nhân cuộc triển lãm Tranh và tượng gốm “Họ nhà Cóc” tại Gallery Tự Do năm 2007.

—-

Không có vẻ “sĩ”, ăn mặc xuềnh xoàng, Lê Ký Thương ngồi ở quán Du Miên với đám đông người đương đại càng nổi bật như một kẻ đã quá thời. Ông có dáng dấp của một thầy ký dễ thương, đúng với cái tên. Nhiều người đã rất quen với những bức sơn dầu trong loạt tranh Ký Ức Tuổi Thơ. Cuộc triển lãm tác phẩm của Lê Ký Thương tại phòng tranh Tự Do (khai mạc 14-10-2007) hơi lạ lẫm về sự thay đổi.

Nhưng hãy nghe họa sĩ nói về đầu đời vẽ của mình…

LKT: Cha tôi là một nhà nho, chữ đẹp. Thường khi người ta đến nhờ ông viết sớ thì ông bắt tôi mài mực. Cầm thỏi mực to đùng, cứng ngắc, mài cả tiếng đồng hồ rất mỏi tay và chán nản. Bù lại, tôi được xem ông múa bút và rất thích thú với đường nét bay lượn của những con chữ. Ý thức về hội họa của tôi có lẽ bắt nguồn từ những giờ phút mệt mỏi và thú vị ấy…

PV: Ký ức tuổi thơ cũng nảy sinh từ ấy?

– Không. Ở nhà tôi luôn bị kèm cặp học hành. Chỉ có một thời gian dài ở với bà ngoại, tôi mới được gần đám bạn bè chăn bò, lội sông, thả diều và các trò chơi lêu lổng… Thời gian không dài, chỉ quãng hai năm nhưng đã thành những kỷ niệm ăn sâu vào tiềm thức để sau này thành tác phẩm…

PV: Tự học vẽ?

LKT: Mê vẽ ngay từ ngày mài mực. Cha tôi cũng tạo điều kiện, mua bút mực màu mè cho vẽ. Về sau, thư pháp Trung Quốc, Nhật Bản cũng ảnh hưởng rất nhiều đến nghề vẽ của tôi. Tôi cũng cám ơn thầy dạy vẽ những năm học cấp II. Bốn năm trời với những tiết vẽ hàng tuần, tôi có được những kiến thức cơ bản. Tôi cũng thích văn chương, thơ phú, sau này gặp được Nhóm Ý Thức – chuyện vẽ của tôi cũng được phát triển nhờ tham gia nhóm này!

PV: Tôi nhìn thấy sự thay đổi khá rõ: từ Ký Ức Tuổi Thơ ông đã “nhảy” sang Phật, sang Thiền. Dùng nhiều ẩn dụ. Màu đỏ rực rỡ và những màu nguyên của ông đã biến mất để màu trắng pha loãng tất cả. Về hình, ông đã nhập trường phái “tối giản”… Có chuyện gì xảy ra vậy?


Lộc giao thừa, 80cm x 60cm

LKT: Tôi có một cuốn sách hội họa Pháp rất cũ, từ 50 năm trước, mối ăn nhiều trang. Có một trang bị mối gặm nhắm thành hình một nhánh cây khô, cũng giống một nhánh hoa. Thế là trong tôi nảy sinh ý tưởng cho bức tranh Lộc giao thừa mà tôi đã dùng làm bìa vựng tập triển lãm… Tiếp theo là những bức Hoa nhật thực, Hoa nguyệt thực, Trăng mơ, Ấn tượng đồng bằng… theo cùng một lối vẽ.

PV: Phong cách “Mối ăn” đã thành “Tối giản”. Thế còn ông Bồ đề Đạt ma?

LKT: Vâng, bức Đến và Đi lấy cảm hứng từ vị tổ sư Thiền học, ngồi diện bích chín năm, ra đi chỉ có một chiếc dép. Quả thật tôi thích nghiên cứu Phật học, Thiền học, thích thơ Haiku, trà đạo… Tôi vẽ loại tranh này để thể hiện tâm tưởng… Bình thường tôi thích sự giản dị, hiền hòa, không muốn có sự rắc rối thế sự…

PV: Ông cũng phải nói về mớ gốm mỹ thuật Họ nhà Cóc chứ. Tại sao là cóc mà không phải là ngựa, chó, mèo?


Bài thơ con cóc
Con cóc trong hang, con cóc nhảy ra
Con cóc nhảy ra, con cóc ngồi đó
Con cóc ngồi đó, con cóc nhảy đi.

LKT: Lại phải trở về Ký Ức Tuổi Thơ: Bọn trẻ con chúng tôi ngày ấy có hôm bắt được một con cóc, cho cóc ngậm thuốc lá. Thế là cóc say thuốc, quay mòng mòng. Chúng tôi được một bữa cười thỏa thích. Ngẫm lại thấy có tội trong việc hành hạ một sinh vật. Hình ảnh ấy chẳng khác gì những kẻ thủ ác đối với con người… Năm nay tôi đã ngoài 60 mà vẫn ám ảnh đến chuyện đó. Tôi bày Họ nhà Cóc để xin được xá tội. Vả lại tôi cũng thích một câu dân gian “Cóc cắn ba năm trời gầm mới nhả” – sự quyết liệt trong một hành động mà tôi luôn phải học tập…

PHAN VŨ

  • Về Phan Vũ: đạo diễn, viết kịch bản phim, nhà thơ nổi tiếng với bài thơ “Em ơi! Hà Nội phố”, họa sĩ đồng thời là nhà báo chuyên viết về hội họa.

Nguồn: Doanh Nhân Cuối Tuần, 21-10-2007

Advertisements