Phỏng Vấn

Hồ Đình Nghiêm

Related image
Nguồn: Internet

Chúng tôi đoán không lầm hình như thời gian gần đây sức sáng tác của ông có vơi đi?

Vơi nỗi gì? Ngắc ngoải gần chết đấy chứ lị.

Mắc phải bệnh gì mà ghê gớm thế?

Tháng trước, đang đi, chỗ có đặt tượng Lê-nin đấy, vô cớ một thằng dở hơi chạy xe điên nó đâm không khoan nhượng vào người tôi cô ạ. Nằm thẳng cẳng, thấy sao luôn. May phước chẳng theo ông bà, nếu không thì lắm đứa thối mồm lại rêu rao: Ôm chân tượng đài lãnh tụ mà chết.

Kết quả?

Tôi gọi xe ôm, nhìn mặt một đứa tử tế, bảo chở gấp vào bệnh viện. Nó tử tế thật, lấy giá mềm, không nỡ chặt chém. Đợi hơn tiếng, bác sĩ khám nghiệm linh tinh rồi chứng nhận tôi dính 35 phần trăm thương tật.

Có phải nằm viện không, mất bao lâu?

Mất hai hôm và bay biến gần năm triệu đồng.

Hai hôm. Thế nào cũng có bài thơ ghi lại cảm xúc khi va vấp hoạn nạn?

Thơ phú gì cho buổi ấy. Rêm mình và hận đời đen bạc quá lắm.

Vậy thì ông làm thơ trong trạng thái nào? Ông tự ngăn mình không được lạm dụng thơ văn để chuyển tải lời nguyền rủa?

Hỏi thế thì hóa ra cô ít đọc thơ tôi? Tôi từng chửi vung vít trong lắm bài thuộc dạng thất ngôn. Chửi cạnh chửi khóe thôi, chả dại nêu đích danh thằng nào cả. Con người cũng tựa mưa nắng cô nhỉ, vui thì ca ngợi vẻ đẹp mà buồn thì bêu rếu cái ác cái đểu.

“Em dong buồm trắng ra khơi, sóng xô đồng vọng cuộc chơi đầu hàng”. Trong tập thơ mới này ít thấy những bài lục bát của ông?

Lý do là tôi tính gom riêng những bài lục bát cho tập sau. Tính là tính vậy chứ chẳng biết có bận sau không. Mấy ngày trong nhà thương nó xúi tôi mang cái ý tưởng, rằng mọi thứ thảy đều tạm bợ. Tôi rất tâm đắc câu nói của ai đấy, một người ngoại quốc, nôm na như thế này: “Mỗi tối lên giường, chúng ta không đảm bảo rằng mình còn sống tới bình minh, nhưng chúng ta vẫn để chuông báo thức cho ngày mai. Đó là sự hy vọng”.

Ông có vẻ bi quan? Ông có nuôi niềm hy vọng nào không?

Nếu tôi lạc quan, cô có gọi tôi là kẻ ngoài hành tinh không? Tôi hy vọng là thọ được tới tuổi 58.

Có bước ngoặt quan trọng vào hạng tuổi đó?

Nói cô đừng cười, một lão thầy bói rất uy tín nắm lấy tay tôi và bảo thế này: Ông sẽ lấy vợ lần thứ hai, người ấy kém ông đúng thập niên, 48 tuổi.

Ông tin vào những thứ siêu nhiên vô hình?

Đâu phải riêng tôi, cả xã hội này đều vậy mà cô. Nếu không, sao bỗng dưng đẻ ra lắm nhà ngoại cảm thế? Chết mất đất, chết dấm chết dúi, chết trên ba chục năm, vậy mà nhà ngoại cảm đi xăm xăm vào rừng chỉ đích danh một nắm xương tàn cô quạnh nằm dưới ba tấc đất. Giời ơi, mấy sếp chúa duy vật nghe thế phải xiêu lạc thần trí ngay. Hơn cả máy dò mìn với lại radar các thứ.

Trước, tôi có nghe ông gặp chuyện buồn. Giờ, ông có đôi phần nguôi ngoai?

Tôi cố quên nhưng nguôi ngoai chẳng tìm tới tôi cô ạ. Đọc báo tôi thấy thằng cha đại gia gì đấy nó bỏ tiền đúc tượng ba bà vợ cũ từng phụ bạc nó đặt trong góc vườn. Sáng sáng nó ra đứng đái trước mặt ba bức tượng. Trời, sao nó chơi ngông và nó thù dai tới mức đó. Là thương gia thành đạt, nếu nó nổi hứng nhảy vào địa hạt thơ văn thì xem như chết một cửa tử. Bọn chúng mình có mà bốc đất!

Ông nói vậy có ý gì?

Ý tôi là ngày nay muốn làm nhà thơ đâu khó khăn gì. Bộ cô chưa nghe người ta từng bảo là con dân Việt ai cũng có máu thi sĩ sao?

Con đường dẫn ông vào thế giới thi ca có suôn sẻ không? Hình như thoạt đầu ông từng gây nên xì-căng-đan?

Cô đã nhắc thì tôi cũng nên vui miệng kể ra. Đó là bài “Thân Thể”, tôi gửi cho một tập san văn chương nhưng bị ném vào thùng rác. Tôi gặp tay thư ký tòa soạn bôi trơn cho lão một phong bì dày cộm. Thế là ổn, bài thơ moi ra từ thùng rác được chễm chệ nằm trong số báo chủ đề “Thơ Hậu hiện đại” của các nhà thơ đương đại. Ôi chao, sao tôi ghét thậm tệ cái chữ đương đại này quá, y như là đồ hàng nhái của Trung quốc.

Ông còn nhớ mặt ngang mặt dọc bài thơ ấy không?

Để tôi châm một điếu thuốc, thong thả đọc cô nghe. Phải mà có cốc rượu cầm tay nhỉ. Mẹ, mấy thằng bác sĩ làm hỏng chuyện cả. Chúng nạt nộ bố nó: Ông kiêng đi nhé, thích đi bắt tay với Các Mác Lê Nin đấy phỏng? Chừa đi, nhớ? Hút thuốc thì “tha hồ mây trắng bay”. Đây, bài thơ siêu thực đầu đời của tôi nó như thế này:

nói thân Em không phải chỉ là thân Em
nói thân Em không phải chỉ quan hệ xác thịt với anh
nói thân Em không phải toàn bộ vấn đề thân Em
nó chỉ có một cái chỗ
cửa mình với hai cái vú.

Khi họ ném vào thùng rác họ có thông báo lý do cho ông biết không? Đại loại như ngửi không vô, tỉ dụ như tối như hũ nút hoặc mang âm mưu hiểm độc bôi bẩn hội nhà văn…

Cô mà nói thêm thì không khéo mà mang tội phạm thượng đấy. Bài này tôi ăn cắp ý tưởng siêu việt trong đoạn diễn văn kinh điển của ngài Nguyễn Phú Trọng: “… nói biển Đông không phải chỉ là biển Đông. Nói biển Đông không phải chỉ quan hệ ta với Trung Quốc. Nói biển Đông không phải toàn bộ vấn đề biển Đông, nó chỉ có một cái chỗ quần đảo Hoàng Sa với lại quần đảo Trường Sa”.

A, thảo nào! Tờ báo văn học ấy đăng cũng phải phép thôi, đọc lên nghe rất… hậu hiện đại. Thế ông còn bài thơ nào ấn tượng như vậy không?

Chán khối. Gò đống. Hằng hà. Gạt đi không hết. Ngẫm ra chúng ta phải nên mang ơn các vị lãnh đạo cô ạ. Cứ bình tâm và kiên nhẫn nghe họ nói, thế nào cũng nhặt ra được đôi điều thú vị, những thứ mà người bình thường như chúng ta không tài nào nghĩ ra. Nhờ vào họ mà đám bình dân đẻ được từ mới: Biết chết liền! Những nhà thơ đương đại của chúng ta, nói tình ngay, cần phải trau giồi cái sự cố “biết chết liền” ấy. Anh làm thơ mà như phép giải một bài toán đố thì bỏ mẹ rồi. Phải sương khói, phải mù mờ, phải đánh đố dư luận, phải chơi trò bịt mắt bắt dê mới thống khoái.

Ông nghĩ sao về lần phát ngôn mới đây của Đại tướng Bộ trưởng Bộ Quốc phòng: “Không phong tướng, anh em tâm tư”?

Cá nhân tôi, tôi cho đó là câu nói chứa đầy sự nhạy cảm. Chữ “tâm tư” ấy hay chứ không đùa đâu. Chúng ta chẳng nên đòi hỏi một quan võ phải ăn nói có thoa mỡ ở mồm như bọn quan văn. Riêng trong giai đoạn nhiễu nhương này thì chữ “tâm tư” nó mang một nội hàm cực khủng. Ai muốn hiểu sao thì hiểu, chẳng phải đó là phương châm của bọn làm thơ siêu thực sao? Tôi ủng hộ ông ấy, ở cái tính thật thà không lấp liếm man khai trình độ học vấn như đại đa số đảng viên.

Nếu có người dí súng vào bụng ông buộc ứng khẩu ngay một bài thơ ngắn, trong nhất thời ông sẽ xổ ra bài gì?

Sao cô ác với tôi thế? May mà trời sinh tôi ra làm kẻ dại khờ luôn bị tập thể hiếp đáp. Giai cấp bị bóc lột xin có mấy câu ngẫu hứng:

Du là đi
Chẩn là đoán
vừa đi vừa đoán
nói trẹo quai hàm
là có dân chủ.

Tuyệt! Giả như có rượu ở đây tôi buộc ông phải cụng ly với tôi ngay.

Thôi nhé. Đừng phỏng vấn linh tinh nữa nhé. Nói thêm ra tôi sẽ bị quy chụp là chao đảo đánh mất lập trường rồi hệ quả bị cô lập, tứ cố vô thân.

Họ đồn đoán rằng vợ ông đã bỏ đi, thôi sống chung cùng ông? Thú thật là tôi không tin những gì họ thêu dệt…

Tôi rất “tâm tư” về chuyện đó cô ạ. Tôi hằng tin có lửa ắt phải có khói, đứa làm thơ như tôi suốt đời rớt mồng tơi bởi hắn cố giữ đôi tay không nhúng chàm. Thời bây giờ bắt bà ấy phải làm vợ ông Tú Xương nghĩ cũng xốn lòng. Bà ấy xuôi Nam mưu cầu một cuộc sống xán lạn cho bản thân thì tôi không đủ tư cách để níu chân van nài bà ấy ở lại, làm thế là chà đạp vào sự tự do dân chủ của riêng cá nhân bà ấy. An ủi là phút lên đường bà ta không gửi lại tiếng chì tiếng bấc mắng nhiếc các thứ. Bà ấy chỉ đọc khẩu quyết, nhại lời ông Nguyễn văn Bình làm thống đốc ngân hàng: “Dân có vàng thì dân giàu, nhà nước giữ vàng của dân thì nước sẽ mạnh”. Ngày nào giàu mạnh tôi sẽ quy cố hương san sẻ cùng ông bổng lộc, tạm thời căn hộ này tôi giao khoán cho ông tùy nghi hành xử. Chỉ có vậy thôi. Bà ấy tự tay ghi xuống cái dấu chấm vào bài trường thi chưa hoàn thành của tôi. Căn nhà lạnh không bằng hồn đầy gió, giấc ngủ neo triền dựng bóng cảm hàn.

Thơ ông đấy à? Khi về già, điều gì ám ảnh ông nhất?

Sự hối tiếc. Hối tiếc đủ điều, quả thực là tôi thiếu học thức, nhân cách, sự đối chọi với cuộc sống… Có nhà văn nổi tiếng ở Nam Mỹ nói thế này: “Tôi chỉ có duy một niềm hối tiếc, là khi tôi chết tôi chẳng được chết cho tình yêu”. Nói bỏ lỗi, nếu ngày nào bọn xâm lược phương Bắc tràn qua biên giới gây hấn, tôi sẽ xin được ôm súng ra án tuyến đầu, chết cho quê hương e phải nên xem đó là thứ “anh em họ tâm tư”.

Chúa ơi, tôi can ông đừng vẽ chuyện. Ông liệu mà giữ mình và giữ mồm, ra đường nhớ ngó trước trông sau. Bớt làm thơ thời cuộc kẻo xe điên lại thay phiên húc vào người.

Cô về đấy à? Có dư thời gian không, chúng ta ra ngồi cái quán đầu ngõ đánh chén.

Ông khao tôi hay sao? Tiền bạc rủng rỉnh thế cơ!

Ậy, chú bán thịt chó ấy luôn vui vẻ mỗi bận tôi ghi sổ, tình đồng chí vẫn bất diệt.

Ừ, thì bất diệt. Nhưng tôi chả dại xơi thịt chó, ông nghe có tâm tư không?

Hả. Tâm tư, tâm tư. Và dại khờ nữa chứ. Đi xe cẩn thận, nón bảo hiểm đâu? Mà này, chớ thông báo cho ai hay về cuộc trao đổi giữa chúng ta hôm nay, một chiều nhọ mặt người.

Vâng ạ. Chào ông. Hồi nào lấy vợ hai nhớ tống cho tôi cái hồng thiệp.

Hồng thiệp hay sổ đỏ?

Thôi đi bố!

Hồ Đình Nghiêm

Advertisements